Paşaların Nic'oldu

PAŞALARIN NİC’ OLDU?

Sana derim sana! Küçük Ali yareni.

Savrandı’ya gidenlerin nic’ oldu?

Çınar sana da, arka verip  oturan;

Havrana’lı  Paşaların  nic’ oldu?

Tavlasında; Arap atlar beslenir!

Konağından; çocukları ağlaşır!

Duldasında; çokça çete saklanır!

Boz kıratlı Paşaların nic’ oldu?

Sana derim! Halil Paşanın öreni.

Sana konup, göçenler nic’ oldu?

Ha! Deyince; Altmış atlı binerdi.[1]

Mirimiran’ Halil Paşa’n nic’ oldu?

Yaz, Eğreliğe; yaylamaya giderdi!

Yaylasından; kervanları gözlerdi!

Bahçesinde; türlü meyve yeterdi;

Kara Postallı Paşaların nic’ oldu?

Bir haber uçurdum; size kuş ile!

Yoldan geldi; Doru atla, hay ile;

Ağı’landı, sofrada; gizlice, bal ile!

Küçüklü, koca Paşaların nic’ oldu?

Sana derim! Dede Bey’in Konağı.

Sana çıkıp, inenler de nic’ oldu? 

Tutuldu dillerin! Şimdi lâl oldu!

Gelip giden, Paşaların nic’ oldu?

Derviş Paşa; yıktı, yaktı Payas’ı.

Yakın değil; Dede Bey’in Kayası.

Üstbaşı da; boz şahinler yuvası.

Üzeyirli! Derviş Paşan nic’ oldu?

Yine Boranlandı! Dağlar dumanı.

Hançer vurup; acarladın yaramı…

Sana derim! Mustuk Paşa Viranı!...

Konup, göçen; Paşaların nic’oldu?

Mustuk Paşa; hilat giydi, ünlendi!

Hatır alıp, her tarafda, şanlandı!

Müfrezeyle, İstanbu’la yollandı…

Nic’ oldu? Azir’li Paşan  nic’ oldu?

Yaz, bahar aylarım da güz oldu…

Söylenilen bunca sözler; hiç oldu!

İşlerimiz bundan sonra güç oldu!

Samur Kürklü Paşaların nic’oldu?        

Anonim                                                

Payas Türküsü; Anonim Destan

Doğu Akdeniz Yöresinden

Derleyen; İsmail YİĞİT

Edebiyatçı Şair

Araştırmacı Yazar

Derviş Paşa komutasında Karbeyaz Dağında, yakalananan Üzeyir Paşası Dede Bey’in 1816 yılında Adana’da idam edilmesinden sonra  bu Destan söylenmiştir. Destanın ikinci Bölümü; Dede Bey’in Kardeşi Üzeyr  Kaymakamı Mustuk Paşa ve oğulları 1783 yılında sürgüne gönderildikten sonra söylenmiştir. ‘Paşaların Nic’ Oldu?’ Destanı Yörede; ’Mustuk Paşa’ Türküsü ismiyle Anonim olarak, farklılıklarla söylenmektedir. ’Sarı Çizmeli Beyler Destanında’ kullanılan ‘Mazmunlar’ ile benzerlik oluştururlar. Kahramanlık, Hatırlatma, Zulüm, Vefasızlık, Fanilik, Ölüm, Ayrılık, Ümitsizlik, Üzüntü Temalarını işler.

[1] Halil Paşanın: Altmış Atlı Çetesi’nin olduğu; Osmanlı Arşiv Belgelerinde  kayıtlıdır.

* Keman eşliğinde, otantik olarak söylenir.

Sözlük:

Acarlamak: Yenilemek, hatırlatmak.

Ağı: Zehir.

Azir: Payas/Hatay

Boran: Tipi.

Dedebey’in Kayası:

Dede Bey’in müfrezelerden gizlendiği kayalık.

Dulda: Sığınma yeri(İtibarı altına sığınma)

Güz: Sonbahar. Havran: Şam Tarafında bir şehir.

Hay: Telaş, Koşuşturma. Eğrelik: Meşelik(Paşanın Yaylası)

Hilkat: Kaymakamların giydiği elbise.

Lal: Konuşamama hali.

Mir: Bey, Kaymakam, Paşa.

Mirimiran: Bey, Vali, Paşa.

Müfreze: Jandarma  Mangası.

Nazire: Karşılık, benzer. Nic: Ne, Nice.  

Üzeyir: Payas/Hatay Ören: Bakımlı, Mamur yurt.

Paşa: Komutan, Bey, Ceritlerin Aşiret Lideri.

Samur: Derisinden kürk yapılan hayvan.

Savrandı: Hasanbeyli/Osmaniye.

Tavla: At bakım yeri .

Viran: Terk edilmiş, harab.

Yaren: Dost, seven.