Ağaların Nic' oldu

AĞALARIN
NİC’OLDU?

Sana derim! Sana! ‘Reyhanlılı İlleri’.[1]

Rey Han’ından  gelenlerin nic’ oldu?

Kader yazdı. Yüce Mevlâm buyurdu.

Meşin kırbaçlı; ağaların  nic’ oldu? [2]

Urfa’dan binince; Şam’a inerdi!

Koca Mürsel Ağaların nic’oldu?

Gide gide, bu yollar da biter mi?

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Ovalarda, doru atlar gezerdi!

Fırat sularında, kayık ile yüzerdi!

Mürsel Oğlu Haydar Ağa nic’ oldu?

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Bu iller artık; sana, bana daraldı…

Yazın Nurhak! Kışın Şam’a giderdi.

Binlik binlik, sürülerin nic’ odu?

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Ağırdan al! Mürsel Oğlu ağırdan!

Atlarınız; aldan, kırdan, yağızdan.

Ferman geldi de; ’Devlet-i Ali’den’ [3]

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Reyhâne’ye çift konakları  yapıldı!

Hilatını giydi. Gök tuğların dikildi!

Mürsel Oğlu Hasan Bey  nic’ oldu? [4]

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

‘Afrin Suyu’;  boz bulanık salınır.

Maraba  gayreti; kozaları sulanır.

Halayıklar; hizmetlerde dolanır.

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Yaz gelince; sarı sıcak havası.

Seldiren dağında; Hortum Yaylası.

‘Kırk Konağın’ sefa süren Ağası…

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Ceylan Dağı, yücesinden bilinir!

Öreninde,  bülbülleri ötüşür!

Al yazmalı, güzelleri söyleşir!

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Boranlandı!  Şu Amik’in dumanı.

Hançerleyip, acarladın, yaramı…

Sana derim! Mürselli’nin viranı.

Meşin kırbaçlı; ağaların nic’ oldu?

Anonim Destan

Reyhanlı Türküsü

Doğu Akdeniz

Yöresinden Derleyen

28 Mart 2013

İsmail YİĞİT

Edebiyatçı Şair
Araştırmacı Yazar

AÇIKLAMALAR:
[1]1640 yılların da Rey Şehri’nin Hanından göçle Gelen Türkmen

Aşiretlerinin hayvancılık yaparak, yaşadığı Coğrafya[2]Kinayeli Şekli:
’Eli kırbaçlı Beyler nic’ oldu?’[3] 1846 yılında; Mürselli Aşireti’nin
Akpınar köyüne iskan edilerek, Kaza-ı Reyhane’nin kuruluşu ve
Mürseloğlu Hasan Bey’in kaymakam olarak görevlendirilmesi emri.[4]1850 yılında  Reyhanlı Kaymakamı Mürsel Oğlu Hasan Bey’in
Öldürülmesinden sonra söylenen  ‘Ağaların Nic’ Oldu?’ Destanı
günümüzde, Anonim ve farklılıklarla söylenmektedir. 
Yörede söylenen ’Sarı Çizmeli  Beyler Destanında’ kullanılan Anonim
Mazmun (kalıplaşmış) sözlerin bu Destanda da  kullanılmış olması nedeniyle bu Türküler Nazireli sayılırlar; Çalışmak, Başarmak, Takdir
Edilme, Hatırlatma, Fanilik, Ölüm, Ayrılık, Üzüntü temalarını işler.

Açıklama: Rey şehrinin Han’ından Ceylan Dağı Bölgesine yerleşen
Türkmen Aşiretlerinden  göçmen Mürsel  Ailesinin, sürü tutup Ağa
olması sonrasın da, Osmanlı Devletinin  1845’de Kaza-ı Reyhanlı’yı
kurdurtarak Mürsel Oğullarına Beylik verdiği, Tarihi olaylarının
kesitleri Destanda verilmektedir.

* Keman eşliğinde, otantik söylenir.

Sözlük:

Acarlamak: Yenilemek, hatırlatmak.
Alyazma: Kırmızı renkli başa bağlanan örtü.

Ağırdan almak: Sabırlı olmak. Duyarlı olmamak.
Boran: Tipi.

Hilkat: Kaymakamların giydiği elbise.

Devlet-i Ali: Osmanlı Devleti.

Ferman: Padişah’ın yazılı emri.

Han: Toplu konaklama ve barınma yeri.

Halayık: Hizmetçi.

Kırbaç: At, sığır sevk etmek için, çubuk ucuna bağlı deriden ip.

Kırk konak: Kırk odalı, seçkin kişilerin ağırlandığı konak.

Maraba: Çiftlik işçisi.

Meşin: Hayvan derisi.
Nazire:Karşılık, benzer.

‘Meşin Kırbaçlı Ağa’: Çobanlıktan ağalığı kazanan.

’Eli Kırbaçlı Beyler’: Zorba, kırbaçla iş yaptıran.

Nic: Ne, Nice.

Ören: Bakımlı, mamur yurt.

Sarı sıcak: Çok sıcak.

Tuğ: Nişan, Flama.